Arka symbolizuje ochronę, mieszkanie, schron(ienie), twierdzę, azyl, przetrwanie; Synagogę, Kościół, Matkę Boską, zbawienie, „święte świętych”; pielgrzymkę, wygnanie, cierpienie; burzę, potop; nadzieję, odrodzenie; przymierze, świętą świadomość; duszę, myśl, umysł; nasienie; zasadę żeńską, macicę, tajne miejsce; serce; puchar. Arka Przymierza (hebr. aron haBerit), arka Mojżesza, skrzynia Boga izraelskiego, skrzynia możności, skrzynia Pańska, skrzynia Przymierza Bożego, skrzynia świadectwa, skrzynia święta — ozdobna, złocona skrzynia drewniana czczona przez Żydów jako przybytek Boga, najważniejszy z przedmio tów kultu, które Jahwe nakazał sporządzić (Ex. 25 —28), będący „wizerunkiem rzeczy niebieskich” (List do Żydów 9.23), dany Izraelitom jako symbol przymierza z Bogiem oraz znak pomocnej i przywódczej obecności Pana. Nie był to jednak, w przeciwieństwie do egipskich przedmiotów kultu, które lud Izraela obserwował przez trzysta lat niewoli, wizerunek bóstwa, ale tylko „podnóżek” tronu Pańskiego (Psalm 98 5). Na arce klęczały, twarzami do siebie, dwa złote posągi modlących się cherubinów z rozpostartymi skrzydłami; zawierała tablice praw, laskę Aarona i złote naczynie z manną. Żydzi w okresie koczowniczym wędrowali z arką i zabierali ją na pola bitewne, aż na koniec znalazła schronienie w pierwszej świątyni jerozolimskiej. Święta arka (hebr. aron hakodesz) — arka Prawa, w synagogach i bóżnicach żyd. ozdobna szafa wykonana na wzór Arki Przymierza, zawierająca święte zwoje Tory służące do publicznego kultu. Arka Noego — korab zbudowany przez Noego na rozkaz Boga, który postanowił spuścić potop na ziemię, „aby wytracić wszelkie ciało, w którym jest duch żywota” (Gen. 6,17), oszczędzając tylko Noego z rodziną (razem osiem osób) i po parze zwierząt. Jest to także Arka Przymierza, symbol potopu zakończonego pierwszym biblijnym przymierzem — Boga z Noem, jego rodziną i potomstwem (Gen. 9,9); emblemat istoty życia zawartej w nasieniu umieszczonym w macicy, żeński symbol schronienia dla zalążka życia; schronienie, azyl, sanktuarium; wiąże się ściśle z barkami a. koszami, w których słoneczne niemowlęta, puszczane na wodę, aby umarły z głodu, ratowane były przez bogów lub obcych ludzi (np. indyjski Manu uratowany przez Rybę Wisznu, król Sargon I, Mojżesz, Perseusz i Danae, Romulus i Remus, Neleus i Pelias, półmityczny poeta walijski Taliesin z VI,w.). Przymierze z Bogiem wyobrażane jako jajo świata — łuk łodziarki na dolnym oceanie i łuk tęczy na górnym niebie. Arka przymierza między dawnymi a nowymi laty — wieść gminna, pieśń gminna, pieśń ludowa (Konrad Wattenrod, Pieśń Wajdeloty 177—186 Mickiewicza). Arka ludu — Polska. „O, święta ziemio polska! Arko ludu!” (Lilia Weneda 3,6.525 Słowackiego). „Arka, w której mieszczą się zdobycze kilkunastu, jeżeli nie kilkudziesięciu wieków cywilizacji” — Paryż (Lalka 2,1 Bolesława Prusa). Arka w powodzi — ,,chałupa rozświecona. grająca muzyka w noc ciemną, (…) jako arka, na kształt czarów łodzi” (Wesele 1,18, 529— 532 S. Wyspiańskiego), słowa Racheli. Arka polskiego słowa — Słownik Lindego (Słowa cienkie i grube T. BoyaZeleń skiego). W wolnomularstwie: arka i kotwica — uzasadniona nadzieja; przykładny żywot.

Aloes symbolizuje gorycz, troskę, nieszczęście, zmartwienie, rozczarowanie w przyjaźni; pogardę; przesąd; ciężkie doświadczenie; pokutę, umartwienie, wstrzemięźliwość; perfumę, zapach; miłość, płodność; balsamowanie; dom pielgrzyma. Aloe, alona — sok z liści aloesu, b. gorzki, silnie przeczyszczający, odstraszający owady, zawierający aloiny i żywice alonowe; przejrzysty barwnik stosowany w malarstwie miniaturowym. ,,Aloes” biblijny to prawdop. nie Aloe z rodziny liliowatych, o grubych mięsistych liściach z kolczastymi brzegami i barwnych kwiatach, ale wysokie wsch.indyjskie drzewo Aguitaria agillocha przypominające tuję; w Biblii nie występuje sam, ale wraz z innymi sokami, żywicami, balsamami, głównie z mirrą. Aloes — gorycz. „Plus aloes quam mellis habet” łac. ’ma (ona) więcej aloesu (w sobie) niż miodu’ (Satyry 6,181 Juwenala), więcej goryczy niż słodyczy charakteru. Aloes — zapach, perfuma. Mówi kobieta lekkich obyczajów: „Pokropiłam pościel swą mirrą i aloesem, i cynamonem” (Ks. Przypowieści 7,17). „Wszystkie twoje szaty (królu) pachną mirrą, aloesem i strączyńcem” (Psalm 44 9). Oblubienica to: „nard i szafran, trzcina i cynamon, z (…) mirrą i aloesem, ze wszystkimi wybornymi balsamami” (Pieśń nad pieśniami 4,14). Aloes — płodność. „Jakże piękne są (…) twoje siedziby, Izraelu! (…) Jak aloesy, które zasadził Pan (…) Potomstwo jego wzbierze w wody wielkie” (Num. 24,5—7). Aloes — balsamowanie. Aloesem i mirrą utartymi na proszek wypełniano całun i obwiązywano z wierzchu. „Przybył też i Nikodem (…) niosąc mieszaninę mirry i aloesu około stu funtów. Wzięli więc ciało Jezusa i obwiązywali je z wonnościami w prześcieradła” (Ew. wg Jana 19,39—40). „Tak Egipcjanin w liście z aloesu obwija zwiędłe umarłego serce, na liściu pisze zmartwychwstania słowa; chociaż w tym liściu serce nie ożyje, lecz od zepsucia wiecznie się zachowa, w proch nie rozsypie” (Lamhro 4,126—131 Słowackiego). „Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą i biedne serce moje spalą w aloesie” (Testament mój 17 —18 Słowackiego). Gałązka aloesu — dom hadżiego. Muzułmanin, który odbył przepisową pielgrzymkę do Mekki, zawiesza nad drzwiami swego domu gałązkę aloesu.

Także psychoanaliza ze swoim pojęciem symbolu prowadzi ku bezpośredniej, obrazowej plastyczności, jednakże znów w innym sensie, bo za przedstawianą figurą kryje się drugi, całkiem inny sens, który dopiero analiza wydobywa na światło dzienne. Symbole nie mają „bezpośredniej przejrzystości”, lecz służą za kryjówkę podświadomemu. Przeżycia, uczucia i sytuacje, które człowiek usiłował wykreślić z pamięci i które zostały w ten sposób zepchnięte w podświadomość, powracają w symbolicznym przebraniu i ukazują się w zagadkowych widziadłach; są one dlatego tak fascynujące, że domyślamy się ich związku z dawno już nie uświadamianym sobie przeżyciem.
Psychoanaliza, jak wiadomo, rozróżnia dwie grupy takich symboli:

1. symbole prywatne, które można rozszyfrować jedynie badając indywidualny świat przeżyć i życiorys jednostki,
2. symbole zbiorowe, w których znajduje plastyczny wyraz wspólna wszystkim ludziom mityczna głębia – podświadomość zbiorowa. Z tego zasobu powstały mity, sagi i baśnie, które w pokrewnej formie spotyka się u wszystkich cywilizowanych ludów; ich treści obracają się stale wokół tych samych problemów i przeżyć: stosunek ojca do dzieci, związek płci, walka, porwanie i zwycięstwo.

Kretschmer charakteryzuje proces powstawania obrazu, a jego słowa można odnieść w ogóle do sztuki:

„U człowieka cywilizowanego większość symboli to retrospektywne formy rozwojowe, przekłady wsteczne gotowych już abstraktów na bardziej naiwny język obrazów. W tym sensie symbolikę snów można, sięgając do Freudowskiego wyrażenia, określić jako «regresję», jako powrót procesów odtwarzania od wyższej do prostszej syntezy, od abstraktu do konkretu, od logicznie zbudowanego zdania do przesuwającego się syntaktycznie pasma obrazów.”

Okazuje się przy tym, że symbolizowanie służy na ogół temu, by przytłumione pragnienia wypowiedzieć w zawoalowanej formie, która nie może już zgorszyć prywatnej czy publicznej świadomości, dając przecież domagającym się ujścia podświadomym afektom równoczesne zaspokojenie zastępcze. Takie zawoalowane formy przybiera znaczna część opozycji przeciwko mieszczańskiemu porządkowi.

Hunt Wiliam Holman (1827-1910), malarz angielski. W 1848 wraz z J.E. Millaisem i D.G. Rossettim założył bractwo Prerafaelitów, którego stał się teoretykiem. Początkowo malował obrazy o tematyce literackiej, od 1850 – głównie religijne (Chrystus jako światłość świata 1854, cykl obrazów biblijnych, m.in. Znalezienie Chrystusa w świątyni 1860). Dzieła Hunta o tendencjach moralizatorskich i symbolicznych odznaczają się realistyczną formą i żywymi zestawieniami kolorystycznymi.

Przebudzone sumienie 1853

W obrazie “Przebudzone Sumienie” ptak, któremu udaje się udziec z pazurów kota jest symbolem mężatki, która w porę opamiętała się i nie uległa uwodzicielowi.