Liczba cztery jest symbolem Wszechświata materialnego, czterech kolumn wspierających świat (Niebo a. Ziemię), czterech stron świata, czterech pór roku, czterech kwadr Księżyca, czterech głównych wiatrów; tetragramu JHWH (hebr. imienia Boga); czterech wieków dziejów: złotego, srebrnego, brązowego i żelaznego (Metamorfozy Owidiusza; 4. ektoga Wergiliusza); zniszczenia świata (przez głód, potop, zarazę i dzikie zwierzęta); czterech rzek Hadesu; czterech rumaków Apollina; rzeczywistości, konkretu, rzeczy solidnej, dotykalnej, porządku przestrzennego, równowagi, uporządkowanej struktury, solidnego fundamentu, racjonalnej organizacji, uniwersalności, kompletności, stałości, pełni; treści, rzeczywistych osiągnięć, logiki, rozumu, woli i mądrości, sprawiedliwości, sprawiedliwego prawa bez łaski; współczucia i tolerancji, zrozumienia; człowieka powstałego z prochu ziemi, czterech okresów życia ludzkiego (dzieciństwo, młodość, wiek dojrzały, starość), czterech ,,humorów” (sangwiniczny, choleryczny, flegmatyczny i melancholijny); mężczyzny i kobiety, fallusa i vaginy; ciężkiej pracy; swastyki; kwadrygi. Czwórka związana jest z krzyżem (4 ramiona), kwadratem i sześcianem; symbolizuje Ziemię (świat) w przeciwieństwie do trójki, liczby Nieba (Stwórcy), starożytne universum rozciągające się w cztery strony świata, których gr. inicjały (anatoił, dysis, drktos, mesembria gr, ’wsch., zach., płn. płd.’) tworzą imię ADAM, co wiąże czwórkę z kondycją ludzką. Cztery — liczba świętych stworzeń: lew między zwierzętami, orzeł wśród ptaków, wół pośród bydła i człowiek wśród wszystkich istot żywych; są one kwintesencją stworzenia w mitologiach Bliskiego Wschodu i w chrześcijaństwie. Cztery rzeki wypływające z Edenu, zestawione ze zmysłami: Eufrat — usta; Tygrys — nos, Gihon — ucho, Pizon — oko (Gen. 2,10—15). Czterej wielcy prorocy biblijni — Izajasz, Jeremiasz, Ezechiel, Daniel. Prorocka wizja Ezechiela pełna jest symbolicznych czwórek (1,1—17); cztery cherubiny o czterech obliczach (człowieka, lwa, wołu i orła), czterech skrzydłach i czterech rękach, prawdop. na wzór płaskorzeźb strzegących bram świątyń i pałaców babilońskich i asyryjskich (babil. karibu — cherubin); obok cherubinów cztery koła wozu, mające cztery twarze i poruszające się na cztery strony. Czwórka była świętą liczbą Zeusa, pana nieba, Hermesa, pana wiatrów; pitagorejczyków (tetraktys, cztery pierwsze liczby pierwsze tworzą 10 = 1, 2,3,4); często jednak była liczbą niepomyślną jako zdwojenie niefortunnej dwójki. Cztery elementy, podstawowe pierwiastki, żywioły, wg Arystotelesa: ogień (suchy i ciepły), woda (mokra i zimna), powietrze (ciepłe i wilgotne) i ziemia (zimna i sucha). Cztery podstawowe aspekty świadomości: myślenie, czucie, doznania zmysłów, intuicja. Podwójne widzenie (2,2). Czterej Ojcowie Kościoła wsch. i czterej Kościoła tac. Czterej jeźdźcy Apokalipsy (6) przynoszą cztery plagi wojny: Zabór, Mord, Głód i Śmierć; barwy ich koni odpowiadają czterem stronom świata i porom dnia, co dowodzić ma powszechności zdarzeń w czasie i przestrzeni: biały to wschód i świt, czerwony — południe, płowy — zachód i zmierzch, kary — północ. Cztery postacie przed tronem Boga (4,6—9), „pełne oczu z przodu i z tyłu” podobne były (jak u Ezechiela) do: lwa, cielca, człowieka i orła w locie; reprezentowały one cały świat ożywiony i czterech ewangelistów: Marek — lew. Mateusz — człowiek, Łukasz — wół i Jan — orzeł (razem tetramorf). Cztery anioły zniszczenia na czterech krańcach Ziemi (7,1). • Cztery grzechy wołające o pomstę do nieba (w chrześcijaństwie): umyślne zabójstwo, grzech sodomski „przeciw czystości”, krzywdzenie ubogich, wdów i sierot, zatrzymanie zapłaty za pracę. Lokapala w mit. buddyjskiej i hinduistycznej — strażnicy czterech stron świata jadący na słoniach: Indra rządzący wschodem, Jama — południem, Waruna — zachodem i Kubera — północą. Cztery szlachetne prawdy buddyjskie: życie jest cierpieniem; pragnienie i chęć życia jako przyczyny wędrówki dusz są przyczyną cierpień; pokonanie pragnień jest kresem cierpień; jest też końcem cyklu reinkarnacji. Przysłowie perskie: Czterech rzeczy każdy ma więcej niż mu się zdaje: grzechów, długów, lat i wrogów. „Cztery rzeczy są, z których człowiek się wydaje: kompanija, zabawy, mowa, obyczaje” (Czwartek 9—10 Daniela Naborowskiego). Cztery wolności: od głodu i biedy, wolność wyznania i mowy (prezydent USA F. D. Roosevelt w 1941). Na cztery wiatry wygonić — wygnać gwałtownie, bezwzględnie. Cztery części ciała ludzkiego: głowa, pierś, jelita, kończyny; cztery kończyny. Kuty na cztery nogi — przebiegły, zmyślny, ma głowę do interesów. Cztery deski — trumna; cztery ściany — pokój, izba. W cztery oczy — sam na sam. Na cztery spusty zamknąć (się) — szczelnie, starannie. Cztery litery — dupa (dawniej kiep), przen. niedołęga, gamoń. Spadać na cztery łapy — wychodzić bezpiecznie z każdej trudnej sytuacji. Czwórka jako symbol charakteru odnosi się do dobroczynności, chłodu uczuć, powolności, zapobiegliwości, chęci posiadania, zdrowego rozsądku. Cztery cnoty kardynalne i ich symbole: męstwo — miecz i tarcza; sprawiedliwość — ołowianka i trójkąt; roztropność — wąż; wstrzemięźliwość — ognisko. Cztery królestwa przyrody u kabalistów: ludzkie, zwierzęce, roślinne i mineralne. U gnostyków liczba święta przedstawiająca Istotę najwyższą, jej dobroć, potęgę, jedyność i mądrość. W astrologii: gwiazdozbiór i znak zodiaku — Rak, planeta Saturn, nadzorca, nauczyciel; ukróca aspiracje, przywołuje do rzeczywistości. Cztery wieki utożsamione z czterema porami roku: l) Złoty wiek trzech mojr, ognia, wilgoci, dobra, wiosny, Chaosu, praczasu; bramą wieku jest znak Barana, jajo atrybutem życia ludzkiego. 2) Srebrny wiek trzech harpii, powietrza, gorąca, dobra, lata, konfliktu, jednorożca (wiedzy); bramą jest znak Raka. 3) Brązowy wiek trzech furii, ziemi, suchości, zła, jesieni, zabójstwa, chimery (strach); bramą jest znak Wagi. 4) Żelazny wiek trzech gracji, wody, zimna zimy, dobra, zmartwychwstania, Bellerofonta zabijającego chimerę; bramą jest znak Koziorożca. Kolor — zielony (uspokajający). Liczba duszków białej magii: gnomy, salamandry, sylfy i ondyny. Czterolistna koniczyna ma przynosić szczęście. Czwórka trefl — karta uważana za nieszczęśliwą: w dawnych taliach zwana Diabelskim Łożem.