Symbol: DESZCZ
Deszcz symbolizuje błogosławieństwo, opiekę boską, wpływ nieba na ziemię, wpływ duchowy bóstwa na ludzi, łaskę, miłosierdzie; życie, wodę, płodność, spermę; zniszczenie, chorobę, smutek; prawdę, mądrość, oczyszczenie. Magia deszczowa. W różnych kulturach niezliczone ceremonie sprowadzające deszcz: tańce, śpiew, okrzyki, kucie młotem (dla wywołania piorunów i burzy). Czarownikmag deszczowy to w prymitywnych kulturach potężna postać, której magiczne moce mają wielkie znaczenie dla plemienia; jeżeli kilkakrotnie sprawi zawód, los jego może być nie do pozazdroszczenia. Inaczej w kulturach wyższych, gdzie suszę można wytłumaczyć gniewem bóstwa. W religii rzymskiej deszczowa postać najwyższego boga — Juppiter Pluyius. Resfa leżała na szacie żałobnej na skale tak długo, póki nie spadł deszcz (2 Ks. Król. 21,10). Również płacz, w charakterze magii sympatycznej, miał wywoływać deszcz. Po długiej suszy i pokonaniu proroków Baala, prorok Eliasz wkłada głowę między kolana i sprowadza deszcz (3. Ks. Król. 18,41—6). Święci specjalizujący się w sprowadzaniu opadów w okresach suszy to m.in.: św. Gerwazy, św. Godolewa, św. Swithun, biskup Winchesteru, św. Medard. Magia przeciwdeszczowa. Staroż. Rzymianie utrzymywali, że gdy deszcz długo nie pada, winni są chrześcijanie i ich magia (por. Państwo Boże 2,3 św. Augustyna). Obfitość a. brak opadów skutkiem łaski boskiej. „Łaska rosi tutaj obficiej, a tam mniej obficie” (Boska Komedia, Raj 89— 90 Dantego, tł. E. Porębowicza). „Deszcz nie pada, gdy niebo jest zamknięte” (2 Ks. Kronik 6,26), jako kara za grzechy ludzi. Deszcz — oczyszczenie; gdyż wodę uważano za ,,substancję uniwersalną”, za stan skupienia pośredni między gazowym a stałym, jak również dlatego, że woda deszczowa spada z nieba jako rodzaj „wpływu duchowego” nieba na ziemię. Deszcz — czyste Górne Wody. Deszcz — odkupiciel. Mesjasz. „(Mesjasz) zstąpi jak deszcz na runo i jak krople na ziemię kapiące” (Psalm 71 6). Deszcz — miłosierdzie. „(Miłosierdzie) jak deszcz majowy spada z nieba, dwakroć błogosławiąc dawcę i obdarowanego” (Kupiec wenecki 4,1 Szekspira). Deszcz użyźnia ziemię, a także, przez rozszerzenie, zapładnia zwierzęta, kobiety, umysły, ducha ludzkiego. „Deszcz zstępuje z nieba (,..), napaja ziemię i zwilża ją, i czyni, że rodzi, i daje nasienie siejącemu i chleb jedzącemu” (Izajasz 55, 10). Deszcz jako sperma boga w micie o Danae zapłodnionej przez Zeusa pojawia się w postaci złotego deszczu, który przez szparę w dachu przenika do Danae uwięzionej w spiżowej wieży. „Deszcz jest małżonkiem ziemi” (Talmud babiloński: Taanith, fol. 6b). Deszcz na sprawiedliwych (i niesprawiedliwych). ,,Spuśćcie rosę, niebiosa, z wierzchu, a obłoki niech zleją deszczem sprawiedliwego” (Izajasz 45,8). Allach chętnie spuszcza deszcz na błogosławionych i świętych; gdy przykrywa się grób świętego dachem, Allach zlewa deszczem całą cierpiącą od suszy okolicę. „(Bóg) który jest w niebiosach (…) spuszcza deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (Ew. wg Mat. 5,45). Deszcz do grobu. Przysłowie nm.: Szczęściarzowi deszcz do grobu pada. Wiąże się to z wyobrażeniami o spragnionych duszach, których pragnienie można zaspokoić wylewając wodę; deszcz padający do grobu a. na grób ma jakoby moc oczyszczania zmarłych z grzechów. Dlatego Arabowie życzą zmarłym ulewy (darowania win) — na grób. W wielu miejscowościach nm. małe sarkofagi dla dzieci zmarłych bez chrztu umieszczano pod kościelną rynną. ,,Słońce świeci, deszczyk pada, czarownica się podkrada” (Deszcz majowy l—2 Marii Konopnickiej). Przysłowie fr.: Gdy pada deszcz i świeci słońce, diabeł bije swą żonę. Z deszczu pod rynnę (dostać się) — chcąc’ uniknąć zła, popaść w jeszcze gorszą biedę. Incidis in Scyllom cupiens vitare Charybdim łac. ’wpadasz na Scyllę chcąc ominąć Charybdę’ (por. Odyseja 12,85—110 Homera). Spaść z deszczem — zjawić się nagle i niespodziewanie. Deszcz padający z ziemi do nieba — emblemat rzeczy niezwykłej, zjawiska niebywałego (por. Pieśń o wrogu klasowym Bertolta Brechta). Potop — ekspiacja za grzech i bezbożność, pomsta bóstwa, koniec cyklu dziejów; zob. Arka (Noego). W mitach wielu ludów, jak w starobabilońskim Poemacie o Gilgameszu z III tysiąclecia p.n.e., jak w mit. gr. spuszczony na ludzkość przez Zeusa potop, z którego uratowali się tylko Deukalion i Pyrra. Smrodliwa, gęsta, ciągła ulewa jest karą dla dusz pokutujących za obżarstwo (Boska Komedia, Piekło 7,7 —36 Dantego). „Niebo (…) spuści gorący deszcz zemsty na winnych” (Ryszard II 1,2 Szekspira). Sturm und Drang nm. ’burza i napór’ — preromantyczny nurt w literaturze nm. (1767 —85), przeciwstawiający się racjonalnemu klasycyzmowi. Sturm und Drangperiode nm. ’okres burzy i naporu’ — okres wrzenia, wyzwolonych namiętności, gwałtownego rozwoju. Burza — rewolucja. Buriewiestnik roś. ’zwiastun burzy’, tj. zbliżającej się rewolucji. Burza — swoboda. „Burzo — symbolu dni swobody, przetocz się nad niewolną falą” (Fale, kto wstrzymał pęd wasz… 11—12 Aleksandra Puszkina, tł. Leopolda Lewina). Burza — wojna, okropności wojny (por. Pomyłki S. Żeromskiego). Burza w szklance wody — wiele hałasu o nic (Montesquieu nazwał tak zamieszki w Republice San Marino). W alchemii: skupienie, zgęszczenie, skroplenie a. wybielanie (pokrewieństwo symboliki wody i światła). Emblematy deszczu — łzy. klejnoty. W marzeniu sennym: tyrania, despotyzm; (kapuśniaczek) trudności, zmartwienia; (ulewa) wypadek; obfitość.
