FORMY STYLOWE SYMBOLIZMU
Symbolizm nie jest stylem; posługuje się jednakże różnorodnymi środkami stylistycznymi, dopasowując je za każdym razem do treści, jakie chce wypowiedzieć, i pod tym względem podobny jest do manieryzmu. Środki stylistyczne służą głównie udziwnianiu, rozbijaniu konwencjonalnych wyobrażeń natury: trzeba naturę niejako rozluźnić, ażeby mogła zawrzeć w sobie nowe wyobrażenia. Nie wszystkie z tych środków stylistycznych są oryginalnym tworem symbolistycznych artystów. Symbolizm przejmuje wiele z możliwości stylistycznych tej czy innej epoki, dzieli je więc z artystami niesymbolistycznymi – ale wykorzystując poddaje określonym przekształceniom, tak że otrzymują lub wyrażają inny sens. Poniżej omówimy dokładniej te środki stylistyczne, przy czym – nie mając tu możności dokonania całościowego przeglądu – musimy trzymać się przejawów, które w istocie stanowią główne znamiona tej sztuki. Musimy jednak i tutaj podkreślić, że charakter symbolizmu wyraża się nie tylko w wykorzystywaniu bądź przeobrażaniu w określony sposób takich czy innych środków stylistycznych, lecz również w doborze obrazowanych motywów; z uwagi na systematyczność niniejszych wywodów motywy te zostaną przedstawione w innym rozdziale tej pracy, ale omawiając środki stylistyczne musimy je stale mieć na oku. Nie obowiązuje tu zasada obojętności motywu, która wiązkę szparagów stawia na jednej płaszczyźnie porównawczej z Madonną, ponieważ chodzi nam nie o prymat formy malarskiej, lecz o harmonijne uzupełnianie się formy i treści.
