Dzik symbolizuje Słońce, ogień; zimę; noc; Księżyc; Arktykę; październik; polowanie; zmysłowość, rozwiązłość, fallusa, płodność, rośniecie; uwiąd; zniszczenie, zabójstwo, samozniszczenie, śmierć; siłę pierwotną, potęgę, odwagę; porywczość, gniew, gwałtowność, nieumiarkowanie, brutalność, wulgarność; żarłoczność; grzech; diabła; autorytet duchowy, czystość, uczciwość, wolność. Nazwy dzika: w l. roku życia — warchlak, pasiak; w 2. roku — przelatek; w 3. — wycinek; od 4. roku — (samiec) odyniec, (samica) locha, samura. Kły dolne — szable, górne — fajki. Dzik — babilońskoakkadyjski posłaniec bogów; jego mięso było w pewne dni objęte zakazem spożycia; stąd, być może, żydowskie tabu w stosunku do wieprzowiny. Dzik, pustoszycie! winnic, symbolem wrogów Izraela. Prośba o odnowienie winnicy bożej: „Zrył ją dzik z lasu, a odyniec spasł ją” (Psalm 79 14). Dzik — indoeurop. symbol autorytetu duchowego: samotnik w puszczy, a przeto rodzaj bramina, pustelnika, druida; żywi się żołędziami świętego drzewa dębu i truflami, o których sądzono, że rodzą się od uderzenia pioruna; przeciwieństwo niedźwiedzia jako wcielenia doczesności. Dzik — Słońce, ogień. Ostra, najeżona, stercząca szczecina wyobraża płomienie a. promienie słoneczne. Bogowie Słońca pojawiają się w postaci dzika, np. Apollo. W hierarchii zwierząt dzik znajduje się między lwem i smokiem. Dzik atrybutem Aresa, Artemidy, Hermesa, Posejdona; jedno z wcieleń hinduskiego boga Wisznu. Dzik — Księżyc, zwierzę księżycowe. Księżycowa Artemida zesłała potwornego dzika na Etolię, krainę króla Kalidonu, Ojneusa, który nie złożył bogini należnych ofiar; ów kalidoński dzik wyobrażać mógł głód, suszę, zimno itd. Dziki były zwierzętami ofiarnymi Artemidy (Diany). Dzik w staroż. — siła pierwotna. Wypadłszy ze swego barłogu w kniei dzik rwie naprzód i orze ziemię jak dziób okrętu morze; najdawniejsze dzioby okrętowe zdobiono wyobrażeniam łba a. ryja dzika. Dzik — siła, odwaga. Osaczony dzik groźniejszy od niedźwiedzia. Przysłowie: Gdy idziesz na niedźwiedzia — gotuj łoże, gdy na dzika — gotuj mary (niedźwiedź może cię poranić, dzik — zabić). W mitach dzik jako nasłana przez bogów siła pustosząca kraj, przyczyna śmierci (bądź też eufemiczne określenie zgonu) Ozyrysa, Adonisa, Zeusa kreteńskiego, Ankajosa, Karmanora z Lidii, bohatera irl. Diarmuida. Locha o szablach w kształcie półksiężyców, zabijająca bohatera słonecznego, reprezentować może boginię świata podziemnego starszą od Persefony. Według dawnych wierzeń myśliwskich spożycie mięsa dzika może udzielać jego siły i nieustraszoności. Polegli w boju bohaterowie skand. raczyli się na ucztach w Walhalli mięsem dzika Andhrimnira, „rycerza lasów”. Dzik — czystość, uczciwość. Przysięgano nad cielskiem ofiarnego dzika. „”Jeśli przysięgam kłamliwie, niech nie poskąpią mi bogi wszelkich dopustów zsyłanych za grzech fałszywego świadectwa!” rzekł Agamemnon i gardziel odyńca okrutnie ciął spiżem” (Iliada 19,266—8 Homera, tł. Ignacego Wieniewskiego). Dzik w chrześcijaństwie — grzech, nieumiarkowanie, żarłoczność, gniew; diabeł. Dzik — rozrost. Ryjący ziemię dzik wiosenny, niszczący chwasty. Dzik — więdnięcie. Niszczący plony dzik jesienny. Dzik — październik (sezon polowania na dziki); jesień; śmierć. Dzik — płodność; mit. skand. Freyr jako bóg płodności i obfitości, związany był z dzikiem i koniem, pradawnymi symbolami płodności. Karły zrobiły mu złotego dzika nazwanego Gullinbursti (’złotoszczeciniasty’), który świecił w ciemnościach (zob. wyżej Dzik — Słońce) i mógł prześcignąć najbystrzejszego rumaka. Zwierzę falliczne (jakoby z uwagi na kształt). Dzik — zima, śmierć. Niszczyciel plonów i zabójca bohaterów słonecznych. Zimowe zwierzę ofiarne dla bogów płodno ści. Zimowy znak zodiaku: Ryby. W okresie przesilenia zimowego Skandynawowie składali Freyrowi ofiarę z łba dzika; stąd ang. obyczaj podawania łba dzika z jabłkiem w pysku, przyozdobionego rozmarynem i liśćmi bobkowymi na stół w czasie Bożego Narodzenia. Nad łbem dzika składano przysięgę wierności i hołd księciu a. królowi. Dzik — atrybut uosobienia Rozpusty (łac. Luxuria, Libido, Yoluplas). „Dzik niemiecki, żołędzia syty, tylko ’Och!’ zakrzyknął i wskoczył zaraz, nie znalazł oporu” (Cymbelin 2,5 Szekspira, tł. L. UIricha). W plastyce przedstawiany jako przeciwnik dziewicy Czystości jadącej na jednorożcu. Dzik — Arktyka. Hyperboreje; bór, knieja. Czarny dzik — zgnilizna; zima; noc; egip. bóg Set. Biały dzik — godło Ryszarda III, ostatniego króla dynastii York. Znak obecnego cyklu (kalpa) w kosmologii indyjskiej. Łeb dzika — gościnność; używany jako znak oberży; w śrdw. należał się władcy (królowi, seniorowi). Kły dzika (szable) — nieśmiertelność; śmierć; półksiężyc. W heraldyce: rycerz walczący do upadłego; rycerz w pełnej zbroi; wolność; potęga; brutalność. W marzeniu sennym: potężni wrogowie.

Jedność jest symbolem absolutu, całkowitości, Wszechświata, nieskończoności, centrum bytu i kosmosu, twórczej prasiły. Siły Najwyższej, (najwyższego) bóstwa, mistycznego ośrodka ducha, ośrodka promieniowania; światła, objawienia, niezróżnicowanych prapoczątków, Prasiły, istnienia, stworzenia; syntezy; zmiany; zasady aktywnej, z której rozbicia powstaje mnogość; jedności duchowej, indywidualności, oryginalności; osamotnienia; ukrytej inteligencji; energii; śmiałości; niepodzielnej Jedności. Jedność uważano za matkę, korzeń i źródło wszystkich pozostałych liczb; dodana do (a. odjęta od) każdej z nich zmienia ją z nieparzystej w parzystą i odwrotnie. W starożytności na Bliskim Wschodzie jedynka była liczbą najdoskonalszą, bo przechodząc od zera do jedności ludzie sądzili, że przechodzą od niebytu do egzystencji. Wszystkie pozostałe liczby uważano za wielokrotność jedności przedstawiającej Stwórcę, Prasiłę sprawczą Wszechświata. Boga Ra (Re) Egipcjanie nazywali „Jeden”; Babilończycy utożsamiali boga niebios, Anu, z boską „Jednością”; biblijny prorok Zachariasz, mówiąc: „W owym dniu Bóg będzie Jeden i imię jego będzie Jeden” (14, 9), przekonuje nas, że Izraelczycy, podobnie jak ich sąsiedzi, mieli swe święte liczby i że widzieli w jedynce symbol Stwórcy. U pitagorejczyków była emblematem rozumu; przez mistyków zwana „pionierem”, łączona z Pierwszą Praprzyczyną. Cyfra jeden (l) symbolizuje menhir, człowieka wyprostowanego, stojącego w pozycji wyróżniającej ludzi spośród innych stworzeń, męskość, ityfallusa, pałeczkę, buławę. człowieka czynnego i twórczego. Jeden jako nic (przysłowie), tac. unus vir. nultus vir ’jeden to tyle, co nikt’. Przysłowia: Jeden niewiele może; jeden nie zrobi drogości ani taniości. Jeden wszystkich nie wspomoże, a wszyscy jednego potrafią. Nęć Hercutes centra plures łac. ’i Herkules nie poradzi przeciw wielu’, siła złego na jednego. Jednym niewiele przybędzie albo ubędzie. Jeden to dużo, wiele. Przysłowia: Nie ma dwóch bez jednego. Bywa, że jeden stoi za stu, a sto nie stoją za jednego. Z jednego drugi i trzeci powstaje, jedność obudwóm bytność taką daje. Z wielu uczynić jedno, łac. ex plwibus unum facere (Wyznania 4, 8 św. Augustyna); stąd dewiza USA z 1777: „E pluribus unum” ’z wielu Jedno’. „Ex uno omnia specta” tac. ’wedle jednego osądź wszystkich’ (Adagia l, 2, nr 78 Erazma z Rotterdamu). ,,Jedność większa od dwóch” (Pieśń filaretów 48 Mickiewicza), „Unus pro mullis” tac. ’jeden za wielu’ (Eneida 5, 814—15 Wergiliusza). „Jednego (mam syna), ale (za to) lwa!” mówi lwica w Bajce 240 Ezopa. Jednooki — wszechwiedza boska, aspekt wszystkowidzącego Słońca, zob. Oko. Kolor — czerwony, pobudzający do działania. W astrologii: Słońce, gwiazdozbiór i znak zodiaku Baran (nowe życie); egotyzm (aspekt niszczący), indywidualizm (aspekt konstruktywny). Według kabalistów: esencja. Korona, Wieczysty Głos. W marzeniu sennym: rajski byt poprzedzający dualizm dobra i zła.

Wóz (rydwan myśliwski, bojowy, triumfalny. biga, kwadryga itd). symbolizuje tarczę słoneczną, pojazd boga, zbawienie, siły kosmiczne i psychiczne; obłok, świst wichru; władzę, autorytet, organizację; spór, potęgę wojenną, wojnę, przerażenie, wyczyn, czyn bohaterski, podbój, triumf, sławę; zemstę, gniew; pomoc, przezorność; jaźń, ciało ludzkie, niższe instynkty; por. Koło; Słońce. Wóz bojowy dwukonny, wóz żelazny, kosisty, rydwan wojenny używany do wjeżdżania w szeregi nieprzyjaciół, zaopatrzony z boków, z dołu i na osiach w sierpy, kosy i miecze. „Nie będziemy mogli wnijść do góry, ponieważ Chananejczycy używają wozów żelaznych” (Jozue 17,16). „Sisara (wódz chananejski) miał 900 wozów kosistych” (Ks. Sędziów 4,2). Rydwanów używano prawdop. naprzód na pogrzebach królewskich, później na wojnie, wyścigach i polowaniu. Pojawiły się w Mezopotamii ok. 3000 p.n.e. W tysiąc lat później rydwan bojowy zrewolucjonizował strategię i taktykę wojny (podobnie jak czołg w l. i 2. wojnie świat. XX w. n.e.), przyczyniając się do zwycięstwa Hyksosów w Egipcie. Hetytów w Anatolii, Arian w płn. Indiach i Mykeńczyków w Grecji, a pod koniec XV w. p.n.e. rozpowszechnił się w Egipcie, na Bliskim Wschodzie, na Krecie i w płd. Europie. Za czasów Filipa II i Aleksandra Macedońskiego rydwany były już wyparte przez jazdę, ale wyścigi rydwanów stały się gł. dyscypliną sportową igrzysk olimpijskich i pytyjskich, oraz cyrków rz. (dwukonne bigi i czterokonne kwadrygi); przewoziły też triumfatorów rz. w uroczystych procesjach. Wyobrażano je na łukach triumfalnych i na monetach. Najpóźniej przyjęły się wozy (transportowe) w świecie muzułmańskim. Pod panowaniem tureckim nie było w Atenach do 1833, a na wyspie Kos do 1912 ani jednego wozu. Wg mit. gr. wozy wynalazł Erichtonios, aby ukryć, że miał węże zamiast nóg. Wóz jako symbol buddyjski i platoński — konwencjonalne określenie ego, jaźni, gdyż istnieje tylko jako połączenie swych części składowych: gdy je rozpatrywać oddzielnie, wóz przestaje istnieć. Wóz — miłość seksualna. W mit. babil. bogini Isztar, chcąc uwieść Gilgamesza. ofiarowuje mu wóz ze złota i lazurytu. Wóz nowy — nosiciel Arki Przymierza. ,,I włożyli skrzynię bożą na wóz nowy (…) a synowie Abinadaba prowadzili wóz nowy” (2. Ks. Król. 6,3). Wóz ognisty — duchowe wywyższenie człowieka. „A gdy (Eliasz i Elizeusz) szli i idąc rozmawiali, wóz ognisty i konie ogniste rozłączyły obydwu, i wstąpił Eliasz przez wicher do nieba” (4. Ks. Król. 2,11). Wóz — zbawienie. „A wozy twoje (Panie) są zbawieniem” (Habakuk 3,8). Powróz wozowy — grzech. ,,Biada wam. którzy ciągniecie nieprawość powrózkami marności, a grzech jak powróz wozowy” (Izajasz 5,18), Wóz Słońca — bóg Słońca; ruch Słońca po firmamencie. „(Jozjasz) kazał (…) rydwan boga Słońca spalić” (4. Ks. Król. 23,11). Boże wozy — moc Pana Zastępów. „Wozów bożych wiele dziesiątków tysięcy” (Psalm 67 18). Wozy Izraela — siła Izraela (prorok Eliasz był tym dla Izraela, czym wozy bojowe dla wojska): „Wozie Izraela i woźnico jego!” (4. Ks. Król. 2,12). Wóz niebieski chmur i obłoków — u staroż. Żydów pojazd Boga, dla Greków praczasy, chaos, pierwsze pokolenie bogów (Uranos) poprzedzające olimpijski porządek ruchów Słońca i gwiazd. „Ty, Boże (…) czynisz obłoki wozem twoim, przechadzasz się na skrzydłach wiatrów” (Psalm 103 3). Szczerozłoty wóz Cherubów w świątyni jerozolimskiej, „rozciągających skrzydła i zasłaniających skrzynię przymierza Pańskiego” (. Ks. Kronik. 28,18). Wóz — sława. „Tam umrzesz i tam będzie wóz sławy twojej, hańba domu pana twego” (zaa.sz22,18). Rydwany bogów — ulubiony motyw dekoracyjny; zwierzęta ciągnące wozy bogów wyobrażają ich cechy, np. rydwanwóz ind. boga wedyckiego Ardżany ciągną białe konie symbolizujące czystość duszy boga, wóz Zeusa ciągną orły, Hery — pawie. Afrodyty — gołębie a. jelenie, Demeter — skrzydlate smoki a. węże, Artemidy i Ojca Czasu — jelenie, Dionizosa — pantery, tygrysy, centaury, ReiKybele — lwy, Posejdona — hippokampy, HadesaPlutona — 4 karę konie, Hefajstosa — psy, Kronosa — byki, Hermesa — jaszczurki, bociany a. barany, Ateny — sowy, Aresa — wilki, Okeanosa — wieloryby. Pana — kozy, Sylena — osły, Nocy — koguty, nimf morskich — delfiny. Admeta — dziki i lwy. Nieboskłonu — niedźwiedzice, Jutrzenki i Kupidyna — 4 białe konie, Diany i Luny — biały i kary koń, Sławy — słonie, Frei — koty, Dziewictwa — jednorożce, Słońca (Heliosa, Apollina) — 4 rumaki. Złoty rydwan Posejdona uśmierzał wzburzone fale morskie; Zeus przejeżdża! przez zachmurzone niebo z ogłuszającym turkotem kółgrzmotów i trzaskaniem biczówbłyskawic. Święte wozy bogów w wielu kultach. Posągi Ozyrysa wożono w łodziwozie; bogowie skand. Wanowie Freyr i Freja w wozie ciągniętym przez ludzi zapewniać mieli urodzaj i dobrą pogodę. Wozy wiążą się szczególnie z bogami Słońca i wegetacji, jak Rea Kybele, Attis, Mitra, Apollo itd. Wóz Tespisa — teatr objazdowy. Najstarszy tragik attycki, Tespis, miał obwozić swoje dramaty na wozie (Sztuka poetycka 276 Horacego). Zaprzęgać konie (a. woły) za wozem — czynić coś w niewłaściwej, odwrotnej kolejności. ,,Stawiam wóz przed koniem, jak Homer” (Do Attyka, 1,16 Cicerona). Gr. hysteron próteron ’późniejszy wcześniej’; łac. plaustrum boyem trahit ’wóz ciągnie wołu’. Wóz dwukołowy, rydwan — boskość w podwójnej postaci, jak Aświnowie (Nasatiasowie), podwójne bóstwo wedyjskie (Indie) jeżdżące po nieboskłonie złotym rydwanem, wyobrażające prawdop. gwiazdę zaranną i wieczorną; jak Dioskurowie (Kastor i Polideukes). Wóz czterokołowy — równość harmonijna łącząca umysły tego samego rzędu (PseudoDenys Areopagita). Wóz w tradycji żyd.chrzęść. — rydwan Boga i aniołów; Kościół kat.; Chrystus. Mały Wóz, Wielki Wóz — Mała, Wielka Niedźwiedzica (konstelacje płn.). Wóz Dawida, Wóz Anielski (Hiob 9,9; 38,32) — Wielki Wóz, Wielka Niedźwiedzica. ,,Niesłusznie pospólstwo zwie go Dawidowym, gdyż to jest wóz Anielski. Na nim to przed czasy jechał Lucyper, Boga gdy wyzwał w zapasy, mlecznym gościńcem pędząc w cwał w niebieskie drogi, aż go Michał zbił z wozu, a wóz zrucił z drogi. Teraz popsuty między gwiazdami się wala” (Pan Tadeusz 8, 80—5 Mickiewicza). Wóz — kara. W śrdw. i później karano prostytutki i przestępców obwożąc ich po mieście i batożąc. Wóz z sianem — śrdw. flamandzki symbol pożądania dóbr doczesnych, nieuczciwego bogacenia się, pogoni kleru za beneficjami i prebendami; zajęć niepotrzebnych i bezpłodnych; ukazywany w pochodach karnawałowych. Słynny obraz Hieronima Boscha, środkowa część tryptyku, Madryt, Prado. Wóz (u kabalistów) — ciało ludzkie, doczesny, egzystencjalny aspekt człowieka; woźnica — jaźń, konie — .siła życiowa, lejce — siła woli i inteligencja. Woźnica i wóz. Woźnica — rozsądek. rozum kierujący namiętnościami i popędami. siłami kosmicznymi i psychicznymi, duchowa natura człowieka wyznaczająca kierunek i szybkość ruchu. Wóz — strona materialna, fizyczna natura człowieka, jego niższe namiętności, pożądania i apetyty, instynkt zachowania i instynkt niszczenia, wehikuł woźnicyduszy. Przysłowie ang.: Miło słuchać jak woźnica śpiewa, ale nie jak wóz śpiewa. Najgłośniejszy wóz najłatwiej się wywraca. Woźnica — Czas. wóz — świat. „Jak woźnica wyrwany za włosy z wozu taki będzie Czas, i jak pusty wóz zrzucony w przepaść przez nieokiełznane konie taki będzie świat” (Dom życia II 90 ’Retro me, Sathana!’ Dantego Gabriela Rossettiego). Woźnica — (Auriga) — gwiazdozbiór nieba płn. Wóz wróżki wyraża jej cechy i humory, dobre czy złe. ,,Każda wróżka jeździ wozem z innego materiału: jeden hebanowy, ciągnięty przez białe gołębie, drugi z kości słoniowej, ciągnięty przez kruki; inne znów są cedrowe (…) Gdy wróżki wpadają w gniew, zaprzęgają do wozów skrzydlate smoki lub węże ziejące ogniem” (La biche au bois Charlesa Perrault). „Snadź się królowa Mab widziała z tobą (…). wozem jej próżny laskowy orzeszek, dzieło wiewiórki lub majstra robaka” (Romeo i Julia 1,4 Szekspira, tl. J. Paszkowskiego). Wozy — alegorie. Osioł ciągnie wóz lenistwa, muł — wóz biedy, czarne byki — wóz śmierci, kogut — wóz czujności, słonie — wóz Sławy, cielęta — wóz wiosenny, nietoperze — wóz Nocy, skrzydlate rumaki — wóz Jutrzenki. Czarny wóz — karawan. ..Czarny wóz się toczy — jak mi ciemno! — ten wóz czarny ściemnił moje oczy” (Marsz pogrzebowy 3—4 Kornela Ujejskiego). Rydwan — gniew. ..A rydwany jego gniewu piorunowe tworzą chmury i ciemna jest Jego ścieżka na skrzydłach nawałnicy” (O Worship the King Roberta Granta). Wóz Drzymały — symbol walki chłopów polskich z Poznańskiego z polityką germanizacyjną rządu pruskiego na pocz. XX w.: zabroniono Polakom stawiania budynków mieszkalnych na nowo nabytych parcelach, Michał Drzymała zamieszkał więc w wozie cyrkowym, który przesuwał z miejsca na miejsce. Wóz albo przewóz — konieczność wyboru: albo — albo. Raz na wozie, raz pod wozem — raz w dobrej. raz w złej sytuacji. Piąte koło u wozu — osoba lub rzecz zbyteczna. Jechać z kimś na jednym wózku — dzielić z nim wspólny los, wspólną dolę. W heraldyce: wóz zwycięzcy. W marzeniu sennym: nagroda.

Lotos symbolizuje Słońce, światło, ogień; zapomnienie, senność, pokój, odpoczynek, błogostan, podniosłość, nirwanę, milczenie, stałość, zgodę; dobrobyt, ostentację; (stworzenie; tajemnicę; Koło Życia, życie; samorództwo; ewolucję; związek przeciwieństw, konflikt; obupłciowość; fallusa, vulvę, pożądanie, płodność; małżeństwo, życie płciowe; czystość, serce, dozgonną miłość; Zwiastowanie, narodziny; nieśmiertelność; śmierć; zmartwychwstanie; mistyczny ośrodek, wtajemniczenie; przeszłość, teraźniejszość, przyszłość. Lotos orzechodajny i lotosy egipskie — stworzenie świata, pojawienie się życia (w wielu krajach Wschodu, zwł. w Indiach i w Egipcie). Często wyobrażany w formie stylizowanej, skonwencjonalizowanej, w rzeźbie, architekturze (np. kolumny lotosowe w Egipcie, bazy asyryjskich świętych drzew, kapitele stel fenickich) i w malarstwie. Lotos i cibora papirusowa to niemal jedyne rośliny przedstawiane w sztuce egipskiej przez 2000 lat, aż do czasów ptolemejskich. Lotos jako kwiat podążający za Słońcem — wzniosłe, szczytne dążenia, przeżycia duchowe; w wielu religiach kwiat, z którego zrodził się bóg Słońca, arka, w której przepływa on w nocy podziemną rzeką z zachodu na wschód. Kwiat lotosu zwrócony ku Słońcu, otwarty — medytacja, dążenie do osiągnięcia stanu spokoju i prawdy absolutnej, nirwany. Lotos w Egipcie — praistota związana z ruchem Słońca po niebie i z życiodajnymi wylewami Nilu, symbol nieprzemijającego życia, poświęcony Ozyrysowi, kolebka Horusa, tron Izydy i Neftydy, emblemat Nilu i Górnego Egiptu, związany też z kultem zmarłych: bukiety kwiatów lotosu Egipcjanie wkładali do grobów. Lotos (gatunki zamykające kwiat na noc i wsuwające go w głąb wody, a podnoszące go i otwierające wraz ze wschodem Słońca) — światło. Kwiat lotosu — Koło Życia, nieustanny cykl narodzin, życia i śmierci, koło kosmiczne. Lotos w mit. ind. wyrastający z pępka Wisznu — Wszechświat wydobywający się z centralnego Słońca, nieruchomej siły’ sprawczej; atrybut Lakszmi; Brahma wyobrażany na liściu lotosu, Budda —na kwiecie. Symbolika lotosu na Wschodzie odpowiada częściowo symbolice róży, lilii i mandorli na Zachodzie; także amulet przynoszący szczęście. Kwiat lotosu (pięciopłatkowy) — narodziny, wtajemniczenie, małżeństwo, odpoczynek po pracy, zgon; (ośmiopłatkowy) — harmonia kosmiczna (8 stron świata); (tysiącpłatkowy) — ogół objawień duchowych. Om mani padme hum sanskr. ’Om, klejnot, jest w kwiecie lotosu, amen’, mantra oznaczająca nirwanę utajoną w realnym świecie, magicznoreligijna formuła mistyczna lamaistycznego buddyzmu, używana jako bezustanna modlitwa a. zaklęcie. Kwiat lotosu — obojnactwo, połączenie przeciwnych płci, związek przeciwieństw, sprzeczność wewnętrzna; pokój. Kwiat w pączku — lingam, fallus, pożądanie; kwiat otwarty — joni, vulva, genitalia żeńskie, liczne, szczęśliwe potomstwo; kwiat otwierający się, unoszący się — stosunek płciowy. Lotos — samorództwo; w staroż. krajach śródziemnomorskich uważany często za roślinę samorodną, jak — rzekomo — palma. Lotos różowy (Nelumbo nuciferd) — godło Indii. Lotos w Grecji — płd.europejski gatunek Ziziphus lotus; z owoców jego można otrzymywać chleb i sfermentowane napoje; w staroż. owoce te były pożywieniem ubogich, a wino z nich robione miało przynosić zapomnienie i błogostan; kwiat pogrzebowy, podobnie jak u Rzymian i wczesnych chrześcijan. „Rosą lśniące, lotosorodne brzegi Acherontu” (Safona). W mit. gr. nimfa Driopa, która miała z Apollinem syna Amfisa, chcąc zabawić niemowlę kwiatem, nieszczęśliwym trafem zerwała kwiat z drzewa lotosowego, w które przemieniła się nimfa Lotis, gdy dognał ją Priap. Kwiat zadrżał i spłynął krwią, a Driopa także zmieniła się w lotos (Metamorfozy 9,273— 393 Owidiusza). Kwiat lotosu — więzy małżeńskie, niewola wierności małżeńskiej, w tym charakterze znienawidzony przez Afrodytę. Lotos (wraz z krokusem i hiacyntem) wyścielał łoże miłosne Hery i Zeusa na górze Idą, gdy bogini za pomocą pasa Afrodyty obudziła pożądanie ojca bogów, oddała mu się, a potem uśpiła, aby móc bezkarnie, choć wbrew jego woli, przechylić szalę walki na korzyść Greków (Iliada 14,166—354 Homera). Lotofagowie wg Odysei (9,80; 23,311) Homera lud libijski żywiący się lotosami, które powodowały senną błogość i całkowite zapomnienie o obowiązkach, ojczyźnie i przyjaciołach; przen. ludzie oddający się nieróbstwu i bezpłodnym marzeniom. Lotos w sztuce chrzęść. — atrybut Marii Panny, później zastąpiony przez lilię. Lotos i biały łabędź — wschodni emblemat Zwiastowania, podobnie jak na Zachodzie lilia i gołębica. Lotos w śrdw. — mistyczny ośrodek; serce; czystość, dziewictwo, celibat; nasiona i korzenie lotosu uważano za lekarstwo uśmierzające popęd seksualny, zalecane wówczas mnichom i mniszkom. Lotos — czystość, duch wyniesiony ponad brud otoczenia, dusza wzniesiona ponad doczesność, triumf ducha nad materią, wyłanianie się światła z ciemności. Kwiaty i liście nietknięte przez błoto a. wodę, z których wyrastają. Symbol powstania świata z wody, łączący się z wylewami życiodajnego Nilu. „Waszych dusz lotosy rozkwitłe z naszych serc mierzwy” (Odpowiedź… na list otwarty „ niewiasty polskiej” Adolfa Nowaczyńskiego). Lotos — przeszłość, teraźniejszość i przyszłość; gdyż jednocześnie występują pąki i kwiaty, i owoce na dnie kwiatu, tworzące z nim owocostan. Lotos — tajemnica. „Kwiaty były: narcyz wspomnieniem, jak lotus tajemnicą” (Poeta i świat Józefa Ignacego Kraszewskiego). Lotos w Chinach emblematem ciągłości, potomstwa, małżeństwa; oświecenia; szczęścia małżeńskiego, piękna kobiecego. Krzew lotosu — ostentacja, parada. Drzewo lotosowe — dozgonna miłość; w staroż. Grecji — młodość, energia. Wg tradycji muzułmańskiej lotos rośnie w siódmym niebie po prawicy Allacha. W astrologii: wschodzące Słońce. W języku kwiatów: nasze uczucia ochłodły.